Ngày xưa, có một người
đàn ông hai vợ, người vợ cả chết sớm để lại một đứa con trai còn bé tên là Văn
Linh. Người vợ lẽ cũng sinh được một đứa con trai khác tên là Văn Lang. Văn Lang
hơn Văn Linh những năm tuổi, nhưng hai anh em chơi với nhau thân thiết hơn cả
anh em cùng một mẹ. Những khi Văn Linh bị trẻ con lối xóm ăn hiếp, Văn Lang lập
tức bênh vực. Nhưng Văn Lang không biết rằng mẹ chàng trai lại coi Văn Linh như
kẻ thù.
Văn Linh ngày một lớn
khôn, người bố cho chàng theo nghiệp sách đèn. Còn Văn Lang thì từ lâu đã theo
bố tập quen nghề trông coi cày cấy. Nhà họ vốn có của ăn của để. Cả một tư cơ đồ
sộ chắt chiu đã vài ba đời được gần vài chục mẫu ruộng và một mẫu vườn, có nhà
ngói cây mít, thuộc vào loại khá nhất trong vùng.
Đột nhiên người bố ốm
nặng rồi qua đời. Người dì ghẻ ngoài mặt thì đối đãi với Văn Linh ngọt ngào tử
tế nhưng trong bụng muốn nhổ cái gai trước mắt. Là con đích, Văn Linh sẽ được gần
như toàn bộ tài sản. Còn mẹ con Văn Lang thì nhiều lắm cũng được vài
ba mẫu ruộng xấu với một cái trại ở bên kia đồi. Tục lệ đã đặt số phận của hai
anh em là như vậy. Người dì ghẻ bỗng nảy tà tâm, muốn giết chết con chồng để
chiếm lấy tất cả gia tài. Ý nghĩ ấy ngày một nung nấu trong lòng mụ, càng nung
nấu nhiều hơn từ hôm người chồng, kẻ bênh vực cho Văn Linh không còn nữa.
Một hôm, người mẹ ghẻ
sai hai anh em mang tiền đi mua gỗ. Trước khi đi, mẹ gọi con đẻ vào
buồng riêng dặn dò: - "Con ơi! Con hãy tìm cách "khử" nó đi. Rừng
nhiều thú dữ, sức con thì khỏe gấp đôi nó, nếu khôn khéo và kín đáo thì con chẳng
sợ tội vạ gì hết!..." Người mẹ còn rỉ tai: - "Nếu nó mà sống
được thì mẹ con ta không đất cắm dùi... Có trừ đi được, chúng ta mới mong sung
sướng...". Văn Lang không muốn nghe lời mẹ, nhưng cũng không muốn làm phật
ý mẹ, bèn cứ giả tảng vâng lời khăn gói ra đi. Đến cửa rừng. Văn Lang
nói thật cho Văn Linh biết mọi việc, rồi bảo:
- Mẹ tôi trước sau
cũng tìm cách hại anh. Vậy anh hãy tìm cách trốn đi. Số tiền mua gỗ anh hãy cầm
lấy tất cả mà tiêu. Đến một lúc nào đó anh hãy trở về, chúng ta sẽ sống bên nhau.
Khi Văn Linh đi rồi,
Văn Lang giết một con chó lấy máu bôi khắp nơi, rồi trở về nói cho mẹ biết
là mình đã hạ thủ Văn Linh xong, mặt khác nói với mọi người rằng anh mình đã bị
hổ vồ mất tích. Xóm làng không một ai nghi ngờ. Người dì ghẻ cho
là mưu của mình đã đạt, từ đấy không còn lo lắng gì nữa.
Lại nói chuyện Văn
Linh đau khổ từ giã Văn Lang ra đi. Một thân một mình chưa từng rời khỏi nhà
bao giờ nay bơ vơ giữa một nơi xa lạ, chàng ngập ngừng không biết đi đâu. Loanh
quanh mãi, cuối cùng một đêm nọ chàng lại lần về mồ mẹ, nằm úp lên mộ than
khóc rồi ngủ quên. Ở dưới mồ, mẹ chàng thương con quá, bèn hiện lên
thành con chim phượng hoàng lớn ấp con vào đôi cánh. Thấy trời sắp sáng, phượng
hoàng dùng chân quắp lấy Văn Linh rồi bay đi rất xa. Từ một hòn núi cao, phượng
hoàng hạ cánh. Tỉnh dậy, Văn Linh sửng sốt, nhưng phượng hoàng đã nói:
- Ta là mẹ con.
Con hãy ở đây chớ về mà nguy hiểm. Rồi hàng ngày mẹ sẽ đến
với con.
Nói rồi phượng hoàng
hóa thành nhà cửa và mọi đồ ăn thức dùng để Văn Linh ăn ở tại đấy. Sợ con xao
nhãng học tập, phượng hoàng lại mang sách vở tới cho con ôn luyện. Ban ngày phượng
hoàng biến đi, nhưng đêm lại, nó bay đến chỗ Văn Linh ở để bảo vệ chàng. Tờ mờ
sáng nó còn gáy lên để đánh thức con dậy học, rồi mới chịu cất cánh bay về.
Bấy giờ ở phía dưới
núi có một xóm dân cư rải rác, trong xóm có nhà một cô con gái tên là
Ngọc Châu. Ngọc Châu đẹp như hoa mà chưa có chồng. Nàng có một người đầy tớ gái
tên là Hồng. Hai người sống nương tựa vào nhau, lấy nghề dệt vải nuôi thân. Từ
dạo Văn Linh đến ở trên núi, hai thầy trò Ngọc Châu lấy làm lạ không
hiểu vì sao trên núi từ xưa vắng bóng người, thế mà lúc này cứ mờ sáng khi họ
ngồi vào khung cửi đã nghe tiếng chim phượng gáy, rồi nghe tiếng học trò học
sang sảng cho đến sáng.
Một hôm gà gáy canh
năm, Ngọc Châu giả cách làm tắt đống nhấm để bắt nàng Hồng lên núi xin lửa của
người học trò bấy giờ đã cất tiếng đọc sách. Hôm ấy Văn Linh dậy sớm thắp đèn
ngồi học, bỗng nghe có tiếng gọi cửa. Chàng mở cửa ra thì là một cô
gái. Sau khi cho lửa, anh hỏi vay cô gái một hũ dầu vì dầu nhà mình đã cạn.
Nàng Hồng chỉ nhà để anh xuống lấy. Nhờ đó Văn Linh làm quen với Ngọc Châu. Thế
là chàng đã có bạn xóm giềng, tối lửa tắt đèn có nhau. Từ chỗ quen nhau họ muốn
được nên vợ nên chồng. Một hôm, Ngọc Châu mời chàng về ở cùng mình một nhà để
tiện bề đèn sách. Được con báo tin, chim phượng hoàng mang tới cho áo quần và
tiền bạc. Rồi đó nó không trở lại nữa. Đám cưới cử hành đơn giản nhưng cũng rất
vui. Từ nay bên anh đọc sách bên nàng quay xa, cảnh đầm ấm ấy không ai hơn được.
Sau năm năm học thành tài, Văn Linh quảy lều chiếu đi thi. Đậu trường hương,
chàng vào kinh quyết tranh đua ở trường hội. Chàng sung sướng khi nghe loa báo
có tên mình ở bảng tiến sĩ.
Hôm vinh quy, cờ quạt
chiêng trống và quân gia rầm rộ kéo về quê. Thấy anh vinh hiển trở về, Văn Lang
hết sức mừng rỡ. Trong khi ấy người dì ghẻ nghe tin đột ngột không kịp trốn,
bèn chui xuống nấp dưới gậm giường. Nhưng vì quá sợ hãi mụ đã vỡ mật mà chết,
hóa thành con dế.
Hết.
KHẢO DỊ
Một truyện nhan đề
là Tất suất bi thu (dế sầu mùa thu) của ta cũng nói đến sự tích con dế:
Ngày xưa có một người
con gái nhan sắc và nết na tên là Nguyệt Diệu. Cô đóng cửa kén chồng. Năm hai
mươi sáu tuổi, một người học trò hay chữ tên là Chiếm Khôi tới hỏi làm vợ. Nàng
thuận lấy chàng và hai người sống một cuộc sống êm đẹp.
Nhưng chỉ được một
năm thì tự nhiên Chiếm Khôi lăn ra chết, lại chết vào tháng Tám. Nguyệt Diệu hết
sức đau đớn, ngày đêm than khóc rất thảm thiết. Nàng lủi thủi một mình không chịu
chuyện trò cười nói với ai. Sau ba năm hết tang tiếng khóc vẫn không tắt. Rồi một
hôm Nguyệt Diệu tự nhiên hóa dế lại càng da diết.
Xem thêm các truyện khác tại đây:
-----
Comments
Post a Comment