Ngày ấy có một ông thượng thư đầu
triều nổi tiếng là người nghiêm khắc và hách dịch. Ông có tính nóng như lửa. Đã
thế ông lại có quyền "tiền trảm hậu tấu" nên không khỏi giết oan một
số người vô tội. Trong triều ngoài quận người ta coi ông như vị hung thần. Mỗi
lần ông thét đao phủ chém một người nào, thì dù là kẻ thân thiết nhất cũng
không ai có thể can được, cho nên những người ở gần đều sợ ông như cọp.
Ông thượng có một sở thích đệ nhất
là món hát bội. Ngày ấy chưa có rạp tuồng bán vé cho công chúng vào xem
như sau này, cho nên các nhà quyền quý thường nuôi gánh hát riêng. Chẳng
những ông thích xem hát mà còn tự tay biên soạn nhiều vở tuồng, vì vậy ông cũng
có một gánh hát trong nhà. Trong số đào kép của gánh hát này thì có kép Châu là
một tay xuất sắc. Kép Châu tuổi trẻ tài cao, thường được người xem tán thưởng về
hát hay múa dẻo, nhất là đám nữ giới mỗi lần thấy anh thủ vai chính trên sân khấu
thì thường mê như điếu đổ về cả thanh lẫn sắc.
Ông thượng không có con trai, chỉ có
một cô con gái rất xinh tên là Nhung. Cũng như thói thường của mọi nhà quyền
quý khác, ông chăm dạy cho con mọi điều công, dung, ngôn, hạnh. Thấy con gái
thông minh và tài hoa, ông yêu dấu rất mực. Đến nỗi hàng ngày hút thuốc, nếu
không có thuốc do con ông quấn thì ông hút không ngon. Tuy nhiên, một việc
oái oăm ông không bao giờ ngờ tới là cô Nhung được ông dạy dỗ chăm sóc là thế lại
thầm yêu trộm dấu kép Châu. Về phần kép Châu tuy biết thân phận hèn kém, tuy biết
tính mạng treo đầu sợi tóc cũng không nỡ vô tình với công nương. Hai bên đã nhiều
lần kín đáo gặp gỡ và cũng đã từng chỉ non thề biển, quyết sống chết có nhau.
Một hôm ông thượng ăn mừng thọ.
Ngoài tiệc tùng đãi khách như thường lệ, còn có một đêm hát bội đặc biệt diễn một
vở do ông biên soạn. Thủ vai chính không có ai khác ngoài kép Châu. Trong khi
đào kép đang cố gắng trổ tài trên sân khấu thì ông thượng chăm chú cầm chầu. Hứng
thú, ông đốt hết điếu này sang điếu khác. Bỗng chốc số thuốc quấn sẵn đựng
trong một cái hộp bằng vàng đã hết nhẵn, ông bèn sai lính hầu vào bảo công
nương quấn tiếp cho ông mười điếu nữa.
Nhưng tên lính hầu đi quá lâu làm
cho ông sốt ruột. Cho đến khi hắn bưng được hộp thuốc vào, ông mắng ngay:
- Mày đi đâu mà lâu
thế? Tên lính hầu đáp:
- Bẩm, vì công nương không có
nhà nên con lại phải đi tìm, công nương vừa quấn xong là con mang đến đây liền.
Ông thượng không nói gì. Nhưng khi cầm
lên một điếu ông lập tức chau mày. Thuốc của con gái ông quấn bao giờ cũng
khéo: vừa gọn vừa chặt bằng giấy quyến tinh khiết, mười điếu không sai một. Đằng
này đã quấn lỏng lại có nhiều vết bẩn. Bực mình, ông quát tên lính hầu:
- Vào gọi công nương mày tại
đây tao bảo.
- Dạ.
Ấy thế nhưng lần này tên lính hầu
cũng lại đi mất hút. Đợi một thôi một hồi, ông mới thấy cô con gái yêu đến. Ông
mắng phủ đầu ít câu về điếu thuốc quấn không thành điếu, rồi đuổi con ra. Nhưng
khi cô Nhung lui gót, ông vừa nhìn theo chợt trông thấy trên má của con có một
cái vết đỏ. - "Hừ, làm sao nó lại có vẻ nhem nhuốc thế kia". Nghĩ thế,
song ông vẫn để tâm trí vào trống chầu.
Giữa lúc ấy, đến lượt kép Châu bước
lên đài. Ông thượng liếc nhìn thấy bộ mặt hóa trang của hắn cũng nhem nhuốc, nhợt
nhạt, thì ông bỗng đoán ra nông nỗi. Một cơn giận bừng bừng bốc lên: -
"Chà thằng này láo thật. Đồ xướng ca vô loài". Rồi ông lại nghĩ đến
con gái: - "Không ngờ con gái ta lại đâm ra mê say nó, giở trò trên bộc
trong dâu. Không thể tha thứ được. Tuy nghĩ vậy, ngoài mặt ông vẫn điềm tĩnh,
tay vẫn đánh trống chầu không nhầm lỗi.
Khi màn bắt đầu hạ để chuyển sang một
cảnh khác, lập tức ông đứng dậy dõng dạc truyền lệnh:
- Quân đâu, dẫn kép Châu ra
sân, chém đầu!
Tiếng quân hầu dạ ran. Các quan
khách và mọi người đang xem hát ai nấy đều ngơ ngác kinh hồn. Chẳng
ai hiểu duyên cớ vì đâu mà có cái án tử hình đột ngột này. Đây đó tiếng
người thì thầm: - "Có lẽ nó đã làm điều gì đó hỗn xược với cụ lớn".
Hay là - "Chắc tên kép ấy đã phạm "húy" cụ lớn hay là phạm
"húy" hoàng đế thì phải".
Trong khi kép Châu còn nguyên cả y
phục tướng bị đao phủ lôi ra sân, thì cô Nhung vẻ mặt hốt hoảng chạy tới trước
của cha mình ngồi thụp xuống vái lấy vái để:
- Trăm lạy cha, xin cha tha cho
anh ấy. Có giết xin cha cứ giết mình con đây!
Nghe câu nói, ông thượng vẫn không động
lòng, mà ông còn cảm thấy như bị thách thức. Trợn mắt, ông quát:
- A, nếu thế thì quân bay hãy cởi
trói cho kép Châu mà bắt giải công nương ra chết thế.
Bọn quân hầu nhìn nhau toáng đảm,
không ai dám ra tay động chân. Ông thượng đứng bật dậy quát:
- Chúng mày đã nghe rõ lệnh ta chưa?
Lại có tiếng dạ ran. Lính hầu xúm lại
dẫn cô Nhung đi ra sân. Không có một lời can ngăn. Không một ai nhúc
nhích. Một lát sau, một tiếng rú của công nương bật lên ai oán, rồi tất cả rơi
vào im lặng.
Bấy giờ ông thượng quay lại phía bọn
đào kép đang chui vào một xó, nhắc: - "Chúng mày hãy diễn tiếp đi!"
Tiếng đàn, nhị, trống, chiêng,
v.v... thốt nhiên lại cất lên. Người xem tuy chẳng còn hứng thú xem tiếp, nhưng
không một ai dám bỏ chỗ ngồi ra đi. Ông thượng miệng vẫn hút thuốc, tay vẫn nắm
lấy dùi trống chầu như không có việc gì xảy ra.
Màn diễn đến đoạn cuối: vai chính sẽ
than thở bên xác người yêu. Kép Châu lại bước lên đài, mặt cắt không được giọt
máu. Anh hát những câu hết sức buồn thảm, anh khóc thật và tỏ điệu bộ não nùng
chưa bao giờ làm rung động người xem đến thế. Cứ như vậy, tiếng than khóc mỗi lúc
một ai oán. Cho đến câu hát cuối cùng vừa dứt, kép Châu kêu lên mấy tiếng
thảm thiết không có trong vở:
- Em ôi! Em hãy đợi anh với!
Đoạn rút trong tay áo một con dao
găm đâm ngay vào cổ họng và ngã lăn xuống khán đài.
Hết.
KHẢO DỊ
Truyện này gần như là một truyện thuộc
loại muộn nhất của cổ tích, đã mang dáng dấp truyện ngắn hiện đại. Mặc dầu vậy
nó cũng có dị bản, nhưng kết cục của dị bản lại không bi đát như truyện trên:
Trong nhà một ông tuần nọ có nuôi một
gánh hát riêng. Trong số diễn viên cũng có một kép trẻ tuổi đẹp trai hát hay,
lôi cuốn được nhiều người, nhất là giới phụ nữ. Cũng như truyện trên, kép ta lọt
vào mắt xanh con gái ông tuần. Thế rồi mối tình thầm lén ngày một nảy
nở. Ở đây không có cái vết đỏ trên má cô nàng, mà là bức thư tình của cô do một
bạn đồng nghiệp của kép lấy trộm đưa tới ông tuần. Cơn thịnh nộ của ông bùng
lên, ông tuốt kiếm bảo người đi tìm kép dẫn đến cho ông tức khắc. Nhưng kép lại
vắng mặt lúc đó, nên kết thúc của truyện mang đôi chút hài hước. Trong khi chờ đợi tội nhân, ông cho giam con gái lại, thấy
đôi hia đế cong của kép, ông dùng kiếm băm vằm như băm vằm người thật để hả cơn
giận. Cơn giận dịu đi trông thấy. Đến chiều, theo dự định, vở tuồng "Từ Thứ
quy Tào" sẽ diễn mà vai chính Từ Thứ thì ngoài kép ra không ai có thể thay
được. Nhưng, kép ta có lẽ vì sợ vẫn chưa về mà nếu về cũng không có hia để
đóng. Cuối cùng, ông tuần bảo người nhà đi mua một đôi kia khác và giục đi tìm
kép về gấp để cho vở tuồng không bị hoãn lại.
Xem thêm các truyện khác tại đây:
-----
Comments
Post a Comment